Hasıl Nasıl Yazılır? TDK’nin Unutulmaz Hataları
Türk Dil Kurumu (TDK) her ne kadar dilin “koruyucusu” gibi gözükse de, bazen dilin evrimiyle ters düşen ve birçok kişiyi çileden çıkaran kararlar verebiliyor. Biri de, “hasıl” kelimesinin yazımı! TDK’nin bu konuda verdiği karar, dilin doğru kullanımını savunan bir kişi için tam anlamıyla kafa karıştırıcı bir durum oluşturuyor. Bunu tartışmaya açalım, çünkü ben, genç ve sosyal medyada aktif biri olarak, dilin evrimini savunurum, ama ortada bu kadar garip bir yazım hatası varsa, sesimi çıkarırım!
Hasıl’ın TDK’deki Yazımı: Hatalı Bir Gelenek mi?
Hadi önce net olalım, TDK’ye göre doğru yazım “hasıl” şeklinde. Fakat, bu yazımı ne kadar doğru kabul edebiliriz? Birçok kişi, “hasıl” yerine “hasil” yazılmasının daha mantıklı olduğunu düşünüyor. TDK, resmi yazım kılavuzunu bu şekilde düzenlemiş olabilir, ama halk arasında ve özellikle sosyal medyada, dilin “doğal hali” daha çok “hasil” diye geçiyor. Burada TDK, dilin doğal akışına karşı bir duvar örmüş gibi hissediyorum.
TDK’nin Yavaş Kalan Akıl Yürütmesi
TDK’nin bu tür yazım hatalarını, dilin dinamik yapısına ters düşen bir tutum olarak görmek gerekiyor. Hasıl, eski Türkçe’den günümüze gelen bir kelime; ancak günümüz dilinde genellikle “hasil” şeklinde kullanılıyor. Bu kelimenin kökeniyle ilgili anlam karmaşasına da çok fazla girilmemiş. Oysa günümüz yazım kurallarında halk arasında yaygın olan kullanıma öncelik verilmeli diye düşünüyorum. Bu yazımda “hasıl” yerine “hasil” kullanmanın ne gibi bir sakıncası olabilir? Ne de olsa dil yaşayan bir organizma değil mi?
Hasıl’ın Yazımında Güçlü ve Zayıf Yönler
Güçlü Yanlar: Geleneksel ve Doğal Kullanım
“Hasıl” yazımının güçlü yanlarından biri, kelimenin kökeniyle bağının güçlü olması. Özellikle edebi metinlerde veya eski Türkçe’de kelimenin doğru bir şekilde korunması önemli. TDK’nin bu yazımı seçmesi, dilin tarihî ve kültürel bütünlüğünü koruma adına anlamlı olabilir. Ancak mesele burada durmuyor, çünkü dil de tıpkı kültür gibi zamanla evrilir. Hadi buna da eyvallah diyelim ama toplumun dildeki bu “geçmişe sadakat” anlayışını kabullenmesi, gerçekten zorlu bir süreç.
Zayıf Yanlar: Anlam Kargaşası ve Toplumun Direnci
Dil halkın, toplumun, özellikle de gençlerin kullandığı şekilde evrilmeli. Eğer her şey “resmi kurallara” uyarak gitseydi, Twitter’da, WhatsApp’ta ya da Instagram’da kimse birbirine anlaşılır bir şey yazamazdı. TDK’nin “hasıl” yazımında diretmesi, halk arasında “hasil” kullanımı çok yaygınken, gereksiz bir direniş gibi görünüyor. Yani bu kadar yaygın bir yanlışın doğru olduğunu kabul etmek, dilin kendisine de ihanet etmektir. Çünkü “hasil” kullanımı, kelimenin anlamını da zenginleştiriyor ve daha doğru bir şekilde anlaşılmasına olanak sağlıyor.
Sosyal Medyanın Gücü: Dil Değişiminin Hızlı Yolculuğu
Bir başka zayıf nokta da şu ki, sosyal medya dilin evrimini hızlandıran bir araç oldu. Gençlerin ve yeni neslin dilde yaptığı devrimleri göz önünde bulundurmalıyız. Artık, yazılı dilde kuralların katı bir şekilde uygulanması neredeyse imkânsız bir hale geldi. Sosyal medya, insanların doğal dil kullanımını hızla değiştiriyor. Durum böyleyken, TDK’nin “hasıl” yerine “hasil” kullanılması yönündeki tutumu, gelecekte daha çok tartışma yaratacak. Bu konuda gençlerin ve dilin evrimini savunanların sesi daha da yükselecektir. Kaldı ki, TDK bu konuda sadece kendisini haklı çıkarmaya çalışmakla yetiniyor, halkın sesini dinlemiyor.
Düşünmeye İten Sorular: “Hasıl” mı, “Hasil” mi?
İzmirli bir genç olarak, dilin özgürleşmesi gerektiğini savunuyorum. Neden biz dilin kurallarına sıkı sıkıya bağlı kalalım? Çünkü eski Türkçe’den gelen bir kelime “hasıl” olmalı mı, yoksa halkın kullandığı, daha anlaşılır olan “hasil” mi? İnsanlar TDK’nin kesin kararına boyun mu eğmeli, yoksa dilin doğal akışına bırakılmalı mı? Sosyal medya ve dijitalleşme ile bu tür dilsel evrimlerin önüne geçmek ne kadar anlamlı? TDK’nin yaptığı hatalardan ders almak yerine, neden halkın dilindeki bu evrimi engellemeye çalışıyor? Bu sorulara ne cevap verirseniz verin, sonu hep aynı yere çıkacak: Dil, halkın dilidir.
Sonuç
Hasıl yazımının TDK tarafından “doğru” kabul edilmesinin ardında geçmişin izlerini taşıma düşüncesi yatsa da, halkın kullanımını görmezden gelmek de bir o kadar yanlış. Sosyal medya ve dijital çağda dil, sabit kurallarla ilerlemektense, toplumun kendi dinamikleriyle şekillenir. TDK, dilin evrimini anlamalı ve bu tür “geleneksel” hatalardan vazgeçmelidir. Çünkü “hasıl” ya da “hasil” gibi meselelerde önemli olan, iletişimin doğru ve anlaşılır olmasıdır.
Dil, bir toplumun gücüdür ve dilin halktan kopuk bir şekilde evrimleşmesi, onun geleceğini tehdit eder. TDK’nin bu konuda direnmeye devam etmesi, dilin toplumla olan bağını zayıflatacaktır. O yüzden bence, “hasil” kullanmakta bir sakınca yok; dil, doğal akışında değişir ve gelişir.