Günlük Fikirler Yazılar

İçsel Bir Merak: IR Ne Anlatır? İnsan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçlere merak duyan biri olarak, bazen basit görünen bir sorunun ne kadar derin anlamlar taşıdığını fark ediyorum. “IR neyin açılımı?” sorusu, ilk bakışta yalnızca bir kısaltmanın çözülmesini istemek gibi görünse de, psikoloji alanında önemli bir yere sahip olan Interpersonal Relationship yani kişilerarası ilişki kavramına işaret eder. Bu yazıda, IR’yi sadece açılımıyla sınırlı tutmayacak; onu bilişsel, duygusal ve sosyal etkileşim boyutlarıyla irdeleyeceğiz. Okurken kendi içsel deneyimlerinizi de sorgulamanız için sorular ve gözlemler sunacağım. Kısaca belirtmek gerekirse, IR – Interpersonal Relationship (Kişilerarası İlişki) psikolojide insanların birbirleriyle kurdukları bağlantıları, etkileşimleri ve…

4 Büyük Hadis Alimi Kimlerdir? İslam Hadis Geleneğine Bilimsel ve Anlaşılır Bir Bakış Eskişehir’de yaşayan, üniversitede çalışan 27 yaşında bir araştırmacı olarak şunu sık sık fark ediyorum: İnsanlar “hadis” kelimesini duyunca ya aşırı akademik bir dünyanın içine giriyor gibi hissediyor ya da konunun tamamen soyut ve ulaşılmaz olduğunu düşünüyor. Oysa mesele aslında biraz tarih, biraz insan hikâyesi ve bolca emek işi. Bugün en çok sorulan sorulardan biri olan “4 büyük hadis alimi kimlerdir?” konusunu, hem bilimsel bir mercekten hem de günlük hayatta karşılığı olan örneklerle ele alacağız. Ama merak etmeyin; burada ağır terminoloji yok, ders kitabı ciddiyeti de yok. Daha…

Giriş: İşsizlik Maaşı ve Siyasetin Gizli Mekanizmaları Toplumsal düzenin karmaşıklığını anlamaya çalışırken sıkça karşılaştığım bir soru var: “Bir kişi kaç defa işsizlik maaşı alabilir?” Görünürde teknik ve bürokratik bir mesele gibi duruyor, ama bu soruyu siyasetin ve güç ilişkilerinin merceğinden incelediğinizde çok daha derin bir anlam kazanıyor. Bu yazıda, işsizlik maaşının sınırlarını ve tekrarını sadece ekonomik bir olgu olarak değil, iktidar, kurumlar, ideolojiler ve yurttaşlık ilişkileri üzerinden analiz edeceğiz. Soru, bize meşruiyetin nasıl tesis edildiğini ve vatandaşların devletle ilişkisini, demokrasi ve katılım boyutuyla nasıl deneyimlediğini sorgulatıyor. İşsizlik Maaşı: Kurumsal ve Siyasal Çerçeve Kurumların Rolü İşsizlik maaşı, devletin işsiz vatandaşlarına sağladığı…

Şantajcıdan Nasıl Kurtulunur? Bundan birkaç yıl önce, şantaj kelimesi büyük ihtimalle yalnızca TV dizilerinde ya da dramatik haberlerde duyduğumuz bir terim olurdu. Ancak artık sosyal medya çağında yaşıyoruz ve şantaj, sadece fiziksel tehditler ya da eski tip kirli işlerle sınırlı kalmadı. Dijital şantaj, sosyal medya üzerinden bile gerçekleşebiliyor. Bir fotoğraf, bir video, bir yanlış anlaşılma… Şantajcılar her yerde. O yüzden “şantajcıdan nasıl kurtulunur?” sorusu, giderek daha fazla insanın aklını kurcalayan bir konu haline geliyor. Ama bu soruya net bir cevap vermek gerçekten zor, çünkü şantaj durumu herkesin hayatına farklı şekillerde giriyor. Kimi zaman kötü niyetli bir arkadaş, kimi zaman eski…

İslam’da “Eyvallah” Ne Demek? Eyvallah, Türkçe’de sıkça kullanılan bir kelime. Günlük yaşamda teşekkür etmek, birine veda etmek ya da birine minnettarlık ifade etmek amacıyla pek çok kişi tarafından dilimize pelesenk olmuş durumda. Ancak, “Eyvallah” kelimesinin kökeni, anlamı ve İslam dünyasındaki yeri daha derin bir boyuta sahip. Bu yazıda, “Eyvallah” kelimesini hem küresel hem de yerel açıdan ele alarak, anlamını, kullanımını ve İslam’da ne ifade ettiğini daha detaylı bir şekilde inceleyeceğiz. Eyvallah Kelimesinin Kökeni “Eyvallah”, Arapça kökenli bir kelimedir. Arapça’da “afiyet olsun”, “sağlık olsun” gibi anlamlar taşıyan “eyvallah” kelimesi, aslında “Allah’a emanet ol” anlamına gelir. “Eyvallah” demek, birine bir şekilde veda…

Yeni Binada Neden Çatlak Olur? Bunu Düşünürken Kendimi Kaybettim! Yeni bir binaya taşındığınızda her şey pırıl pırıl, her şey yepyeni, her şey mükemmel değil mi? Ama bir sabah kalkıp da duvarda minik bir çatlak gördüğünüzde, o mucizevi anın tadı kaçıyor. “Yok artık, daha yeni taşındık!” diyorsunuz. Sonra, o çatlağın giderek büyüdüğünü görüyorsunuz. O zaman başlıyor iç sesiniz: “Yeni binada neden çatlak olur? Ne yanlış oldu? Hangi yapısal felaketin başlangıcına tanıklık ediyorum?” İşte, o an gerçekten kendimle dalga geçmeye başladım. Ya da belki, bu yazıda size de “neden?” sorusunu sordurmak için biraz da mizah yapalım! Çatlaklar Kimseyi Sevgili Yapmaz Öncelikle, yeni…

Governor Ne Demek Gemi? – Felsefi Bir Yolculuk Bir gün sahilde yürürken eski bir yelkenlinin yavaşça limana yanaştığını izliyordum. Gözüm, dümenle birlikte hareket eden metal bir düzenek üzerinde takıldı: “Governor” yazıyordu. Peki, Governor ne demek gemi? Sadece mekanik bir terim mi, yoksa bir felsefi metafor da olabilir mi? Gemiler ve makineler, etik, epistemoloji ve ontoloji üzerine düşünmek için şaşırtıcı derecede iyi bir metafor sunar. İnsan, bilgiyi nasıl ölçer, kararlarını hangi etik ölçütlere göre verir ve varlıkların düzeni hakkında ne kadar bilgi sahibidir? Bu sorular, bir gemi governor’ının işleviyle karşılaştırıldığında daha anlamlı hâle gelir. Governor’ın Tanımı ve Mekaniği Gemi bağlamında governor,…

Teleskobu Kimler Kullanır? Astronomi Meraklılarından Bilim İnsanlarına Teleskobu kimler kullanır? Bu soruyu sormak, aslında hem çok basit hem de bir o kadar derin bir anlam taşıyor. Hepimiz gökyüzüne bakmayı severiz, değil mi? Çocukken gece gökyüzündeki yıldızlara bakıp, “Keşke teleskop olsaydı” derdik. Sonra büyüdük, hayatla bir şekilde tanıştık, ama yine de gökyüzüne bakmaya devam ettik. Kimimiz buna merakla, kimimiz ise işin bilimsel yönünü kavrayarak yaklaşıyor. Ama kimler teleskop kullanır, kimler teleskoptan yararlanarak astronomiyi keşfeder? İşte bu sorunun cevabı, hem bireysel bir merakın, hem de bilimsel keşiflerin peşinden sürüklediği bir yolculuk. Benim için teleskobu kimlerin kullandığını sorgulamak, kendi hikâyelerimle kesişen bir konu…

Gece denizin sesi bambaşka olur. Kıyıya vurup geri çekilen dalgaların arasında, insanın aklına tuhaf sorular doluşur. Bir an durup düşünürsün: Bu karanlığın içinde, yüzlerce metre derinde neler yaşıyor? Ve sonra o soru gelir aklına—bir zamanlar kitaplarda okuduğun, belgesellerde gördüğün o dev canlılar hâlâ orada mı? Ispermeçet balinası soyu tükendi mi? Bu soru basit gibi görünür ama aslında içinde tarih, bilim, insanlık ve doğa arasında kurulmuş karmaşık bir ilişki barındırır. — Ispermeçet Balinası: Okyanusların Sessiz Devi Ispermeçet balinası (Physeter macrocephalus), dünyadaki en büyük dişli yırtıcıdır. Erkek bireyler 20 metreyi aşabilir ve 50 tonun üzerinde ağırlığa ulaşabilir. Devasa kafası, güçlü sonar sistemi…

Söz Öbeği Nedir? Örneklerle Anlatımı Dil, her birimiz için aslında oldukça basit bir iletişim aracı gibi görünüyor. Ancak, dilin arkasında ciddi bir yapı ve sistem olduğunu fark ettiğimizde işler biraz daha karmaşıklaşıyor. Bugün, dilin temel yapı taşlarından biri olan söz öbeği kavramını konuşacağız. Hem bilimsel bir mercekten, hem de günlük dilde nasıl işlediğini anlayacağımız bir bakış açısıyla. Söz Öbeği Nedir? Öncelikle, söz öbeği nedir? Türkçede dil bilgisi açısından, bir cümlede anlam taşıyan ve bir araya gelerek bir bütünlük oluşturan kelimeler topluluğuna “söz öbeği” denir. Ama bu öbeğin içinde tam anlamıyla bir yüklem bulunmaz. Yani tek başına cümle oluşturmaz, ama bir…